سليمان بن حسان الأندلسي ( ابن جلجل ) ( مترجم : سيد محمد كاظم امام )

10

طبقات الأطباء والحكماء ( فارسى )

متن كامل اين سند تاريخى با گفتگويى در اطراف آن ضمن معرفى كتاب : « اوروسيوس » - كه يكى از مآخذ ابن جلجل مىباشد - مذكور خواهد شد . آيا ابن جلجل تاريخچه زندگانى خود را نوشته است ؟ AUTOBIOGRAPHIE ابن جلجل خودش در پايان اين كتاب چنين گفته است : « در اينجا ( در پايان كتاب ) من تاريخچهء زندگانى ، و سرگذشت دوران دانشجوئى خود را خواهم نوشت ، و دربارهء خود جز براستى سخن نخواهم گفت ، تا نام من برجاى بماند ، و مرا به نيكى ياد كنند » . با اين‌همه نسخهء كه ما در دست داريم با اين عبارت پايان مىيابد ، اما تاريخچهء زندگانى او نوشته نشده است ؟ . نمىدانيم : آيا پيش‌آمدهائى ويرا از نوشتن تاريخچهء زندگانى خودش بازداشته است ؟ يا اينكه : سرگذشت زندگانى خودش را در پايان كتاب - چنان كه گفته - نگاشته است ، و نسخهء ما تهى از آنست ؟ اگر به كتابهائى كه شرح حال و ترجمهء حيات او را نگاشته‌اند مراجعه كنيم مىبينيم كه آنها جز يك مشت اطلاعات مختصر و پراكنده چيزى نگفته‌اند ، بويژه صاعد و ابن ابى اصيبعه و قفطى كه هر سه تن اين كتاب را - كتاب ابن جلجل - در دست داشته ، و در تأليفات خود از سخنان ابن جلجل فراوان ياد كرده و آورده‌اند . و حتى تراجم احوال پزشكان اندلسى ، و پزشكان معاصر ابن جلجل را همگى عينا از ابن جلجل روايت كرده‌اند ، و معلوماتى بيش از آنچه را كه ابن جلجل گفته و نوشته است بر آنها نيفزوده‌اند . در اينجا نيز اين پرسش پيش مىآيد كه : آيا نسخه‌هائى را كه صاعد ، اين ابى اصيبعه و قفطى از اين كتاب در دست داشته و به آن استناد مىكرده‌اند ، مانند نسخهء ما تهى از تاريخچهء زندگانى خود مؤلف بوده است ؟